تعویق حملات آمریکا تا پیش از انتخابات ۳ نوامبر و پیامهای دیپلماتیک مسکو نشانههایی از صلح موقت را پررنگ کرده است، اما آمادهسازیهای پشتپرده پنتاگون، احتمال اقدام مستقل اسرائیل و آتش زیر خاکستر در تنگه هرمز نشان میدهد که خطر یک جنگ تمامعیار همچنان پابرجاست.
از «قعر جهنم» تا «معامله نقد مواضع محمدجواد لاريجاني درباره مذاكره با امريكا فراز و فرودهايي داشته تجربههاي ديپلماتيك ديدگاه او را تغيير داده يا گرايش دولتها در اين موضعگيريها اثرگذار بوده است؟
ترامپ میگوید آمریکا تا پیش از انتخابات میاندورهای به ایران حمله نخواهد کرد، اما پنتاگون برای احتمال ازسرگیری عملیات آماده میشود؛ در تهران نیز هرمز همچنان خط قرمز اعلام شده و مذاکره درباره طرح هفت روزه ادامه دارد.
نشانههای بازگشت به جنگ هر روز جدیتر میشود. آمریکا در حال تقویت آرایش نظامی خود در منطقه است، ترامپ از تصمیمی درباره ایران با «راه آسان یا راه سخت» سخن میگوید و تهران همزمان از آمادگی برای پاسخ شدیدتر و افزایش توان موشکی خبر میدهد.
مذاکرات ایران و آمریکا در شرایطی ادامه دارد که دیپلماسی، فشار اقتصادی، تهدید نظامی و بازدارندگی همزمان در معادلات دو طرف نقش دارند. تهران ضمن حفظ کانالهای ارتباطی و استفاده از میانجیگری منطقهای، بر ظرفیتهای دفاعی و اهرم تنگه هرمز تکیه دارد.
مذاکرهکنندگان انتظار دارند که در روز دوشنبه یا سهشنبه، جلسات جداگانهای با آمریکا و ایران برگزار کنند. مذاکرات در نیویورک بر نسخهای اصلاحشده از آخرین پیشنهاد ایران متمرکز خواهد بود.
آنچه در چند روز آینده از کانال میانجیها منتقل خواهد شد، میتواند مشخص کند پنجره دیپلماتیک تهران - واشنگتن باز میماند یا مذاکرات نیویورک به یک دیدار بینتیجه محدود خواهد ماند.
تریتا پارسی، تحلیلگر سیاسی نوشت: مداخله دیپلماتیک با رویکرد سنتی چین همخوانی ندارد؛ اما اگر دور سوم و ویرانگرتری از جنگ آمریکا و ایران رخ دهد، شرایط ممکن است تغییر کند.
«ترامپ تلاش میکند بحران را در سهگانه «ایران-بازار جهانی انرژی-اقتصاد جهان» روایت کند تا آستانه بحران را از منازعه آمریکا-ایران فراتر برد و ایران را در برابر جهانیان قرار دهد. بنابراین برای تحلیل سخنان ترامپ باید از یک لفاظی سیاسی فراتر رفت. این یک ائتلافسازی بینالمللی است، چراکه امنیت انرژی معمولا امکان همراهسازی اروپا، قدرتهای آسیایی، شرکتهای حملونقل، بازارهای مالی و دولتهای وابسته به واردات انرژی را بیشتر میکند.»
یک منبع مطلع از مذاکرات ایران و آمریکا ادعا کرده است که ایران تلاش دارد مذاکرات را بر موضوع تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا متمرکز کند، در حالی که دولت دونالد ترامپ خواهان موافقت تهران با امتیازهایی در موضوع هستهای است.
پیشنهاد هفت روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به مذاکرات، از سوی دونالد ترامپ رد شده؛ همزمان تماسهای غیرمستقیم تهران و واشنگتن ادامه دارد و در داخل ایران نیز جدال بر سر مسیر خروج از این وضعیت، تندتر از همیشه دنبال میشود.
وال استریت ژورنال: تلاش قطر برای ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا از هفته آینده در عمان
یک رسانه گزارش داد که عمان و قطر بر ضرورت کاهش تنش تأکید دارند و معتقدند بازگشایی مرحلهای تنگه هرمز و توقف حملات به کشورهای خلیج فارس میتواند مسیر پایان جنگ را هموار کند.
مسعود پزشکیان در گفتوگو با فاکسنیوز ضمن تأکید بر آمادگی ایران برای توافق با آمریکا، گفت تهران در چارچوب حقوق بینالملل و معاهده عدم اشاعه آماده کنار گذاشتن اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی است.
بازگشایی تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین اهرمهای چانهزنی ایران و آمریکا در نیویورک بوده و طرحی مرحلهای برای کاهش تنش و پایان محاصره اقتصادی در حال بررسی است. با این حال، اختلاف بر سر اینکه کدام طرف باید نخستین امتیاز را بدهد، همچنان مهمترین مانع پیش روی توافق است.
در این یادداشت با رد این دیدگاه که مذاکره به معنای تسلیم شدن است، تاکید شده که ایران باید بتواند همزمان از ابزار قدرت و دیپلماسی برای دفاع از منافع خود استفاده کند.
علی رغم ادامه تنشهای لفظی و افزایش فشارهای آمریکا، نیویورک به محل تازهای برای آزمون دیپلماسی تهران و واشنگتن تبدیل شده است؛ تماسهای غیرمستقیم میان دو طرف نشان میدهد مسیر مذاکره باز شده، اما هنوز تا توافق فاصله زیادی وجود دارد.